Z głębokim żalem żegnamy Prof. Bożenę Frankowską – wybitną krytyczkę teatralną, historyczkę teatru, badaczkę, pedagog i wieloletnią ambasadorkę polskiej kultury teatralnej.

Prof. Bożena Frankowska była jedną z najwybitniejszych postaci polskiej krytyki i historii teatru, od kilkudziesięciu lat aktywnie działającą na rzecz rozwoju, dokumentowania oraz popularyzacji polskiej kultury teatralnej. Jej bogaty dorobek naukowy, krytyczny, i dydaktyczny stanowi istotną część dziedzictwa narodowego w obszarze teatru i humanistyki.

Wykształcenie zdobywała pod kierunkiem najwybitniejszych badaczy teatru – Jana Kotta oraz Zbigniewa Raszewskiego na Uniwersytecie Warszawskim, co ukształtowało jej oryginalny, szeroki i interdyscyplinarny warsztat badawczy. Debiutowała w 1957 roku artykułami poświęconymi twórczości Stanisława Wyspiańskiego, koncentrując się na jego myśleniu teatralnym i scenicznym, co stanowiło nowatorskie podejście w ówczesnych badaniach. Zagadnienia te, a także refleksja nad twórczością Stefana Żeromskiego, wielokrotnie powracały w jej późniejszych pracach.

Jej dorobek publicystyczny obejmuje setki recenzji, artykułów, wywiadów i opracowań publikowanych w najważniejszych czasopismach kulturalnych i naukowych, m.in. „Teatr”, „Pamiętnik Teatralny”, „Współczesność”, „Tygodnik Kulturalny”. Prof. Frankowska dokumentowała życie teatralne całej Polski – zarówno największych scen Warszawy i Krakowa, jak i teatrów regionalnych – tworząc unikalny, całościowy obraz polskiego teatru drugiej połowy XX wieku. Szczególne znaczenie mają jej syntetyczne opracowania dotyczące najważniejszych scen i twórców, w tym Teatru Narodowego i Starego Teatru w Krakowie, a także sylwetki wybitnych reżyserów i artystów, m.in. Adama Hanuszkiewicza, Jerzego Jarockiego i Krystyny Skuszanki, publikowane również w prestiżowych wydawnictwach encyklopedycznych.

W latach 1961-1970 kierowała działem teatru i filmu oraz innych sztuk widowiskowych w Wielkiej Encyklopedii Powszechnej PWN. Pracowała w redakcji dwutygodnika „Teatr” jako sekretarz redakcji oraz zastępca redaktora naczelnego (1968–1973 oraz 1976–1981). W latach 1974–1976 pełniła funkcję sekretarza programowego w Naczelnej Redakcji Teatrów Komitetu do Spraw Radia i Telewizji.

W latach 1972–1974 pełniła funkcję kierownika literackiego Teatru Polskiego w Bydgoszczy, współtworząc jego linię artystyczną, a następnie w latach 1974–1976 była wykładowczynią Państwowej Wyższej Szkoły Teatralnej im. Ludwika Solskiego w Krakowie. Przez wiele lat związana była z Akademią Teatralną im. A. Zelwerowicza w Warszawie (Filią w Białymstoku), a także z Uniwersytetem Warszawskim, gdzie odegrała kluczową rolę w rozwoju i nobilitacji polskiego teatru lalek, zarówno jako wykładowczyni, jak i mentorka wielu pokoleń artystów. Prowadziła wykłady i seminaria poświęcone m.in.: historii teatru polskiego, historii teatru powszechnego, reformie teatru i reformie współczesnego teatru, śladami miejsc teatralnych w Polsce, a także seminaria magisterskie na temat analizy dramatu polskiego i jego interpretacji w historycznych inscenizacjach.

Prof. Bożena Frankowska od lat działała na rzecz środowiska krytyków teatralnych jako wiceprzewodnicząca Polskiej Sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Teatralnych (AICT/IATC) oraz aktywna członkini Klubu Krytyki Teatralnej. Jej zaangażowanie organizacyjne i jurorskie, w tym wieloletni udział w kapitule Nagrody im. Andrzeja Żurowskiego, miało istotny wpływ na kształtowanie wysokich standardów polskiej krytyki teatralnej oraz promocję polskiego teatru na arenie międzynarodowej.

Szczególnym osiągnięciem w zakresie ochrony i dokumentowania dziedzictwa narodowego jest wydana w 2003 roku „Encyklopedia teatru polskiego” (Wydawnictwo Naukowe PWN) – jedno z fundamentalnych opracowań historii polskiej sceny. Uzupełnieniem tego dorobku jest książka „Anna Lutosławska. Współczesna Modrzejewska (czyli opowieść o sztuce aktorskiej – scenicznym geście i słowie)”.

Jej działalność została wielokrotnie doceniona. Otrzymała m.in. Nagrodę Klubu Krytyki Teatralnej SDP (1978), Nagrodę Klubu Krytyki Teatralnej SD PRL (1985), Nagrodę im. Edwarda Csato (1980), a w 2021 roku Honorową Odznakę Sekcji Teatrów Lalkowych ZASP za bezcenną pracę na rzecz środowiska lalkarskiego. W 2024 roku uhonorowano ją Laurem im. Marty Fik za wybitne osiągnięcia w dziedzinie krytyki teatralnej.

Pozostawiła po sobie nie tylko imponujący dorobek, lecz także pamięć o teatrze, którą przez całe życie z wielką troską budowała i chroniła.

Żegnamy wybitną znawczynię teatru, wykładowczynię i pedagożkę, krytyczkę, badaczkę i mentorkę – osobę, która całe swoje życie poświęciła teatrowi, jego historii i pamięci o jego twórcach.

Niech pozostanie w naszej wdzięcznej pamięci.

Rodzinie, Bliskim, Przyjaciołom oraz całemu środowisku teatralnemu składamy wyrazy głębokiego współczucia.

Pani Profesor, DZIĘKUJEMY!

Fot. Archiwum Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie Filii w Białymstoku.