20 października 2025 r. w Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie, Filii w Białymstoku odbyła się Konferencja pn.: Nowoczesne technologie w sztuce – współczesny teatr ożywionej formy. 

Rok akademicki 2025/2026 jest dla Akademii Teatralnej w Warszawie Filii w Białymstoku czasem szczególnym. Jak co dwa lata trwają intensywne przygotowania do wyjątkowego wydarzenia, jakim jest Międzynarodowy Festiwal Szkół Lalkarskich LALKANIELALKA. Idiomem zbliżającej się edycji jest FUTURE/PRZYSZŁOŚĆ, rozumiana jako innowacyjna przestrzeń twórcza teatru formy, w której nowoczesne technologie stają się zarówno narzędziem, jak i kluczową treścią narracji scenicznej. Tym razem po raz pierwszy w ponaddwudziestoletniej historii festiwalu poprzedziliśmy kolejną jego edycję spotkaniem naukowo-artystycznym.

W dobie dynamicznego rozwoju technologicznego stajemy przed pytaniem, czym naprawdę są nowoczesne technologie i jak je definiować? Czy są one w zasięgu ręki każdego twórcy? Czy pozostają nadal wyzwaniem i inspiracją? Jaki wpływ wywierają na jakość przekazu artystycznego? W jaki sposób nowoczesne technologie mogą oddziaływać na odbiór sztuki przez osoby ze szczególnymi potrzebami? Na te tematy dyskutowaliśmy podczas tegorocznego festiwalu.

Konferencja poprzedzająca 12. Międzynarodowy Festiwal Szkół Lalkarskich LALKANIELALKA 2026 ma na celu zwrócenie uwagi na zjawisko dawno istniejące w przestrzeniach artystycznych i naukowych, które z jednej strony budzi zaciekawienie, a z drugiej zaniepokojenie, a nawet strach. W ramach trzech paneli dyskusyjnych, z udziałem ekspertów i praktyków, zestawiliśmy ze sobą różnorodne perspektywy dotyczące kierunków rozwoju teatru formy w kontekście innowacji technologicznych. Naszą intencją jest, przede wszystkim, stworzenie interdyscyplinarnej platformy wymiany doświadczeń, współpracy i wzajemnej inspiracji środowiska białostockich ośrodków.

Konferencję zrealizowaliśmy w partnerstwie z trzema instytucjami kluczowymi dla tworzenia życia kulturalnego i naukowego Białegostoku: Politechniką Białostocką, Galerią Arsenał, Białostockim Teatrem Lalek.

Prorektor ds. Filii w Białymstoku
Akademii Teatralnej im. A. Zelwerowicza w Warszawie
Prof. dr hab. Artur Dwulit

PROGRAM KONFERENCJI 

10:15 – 12:30 Panel I: Innowacyjne technologie – narzędzia i możliwości na wyciągnięcie ręki?

Panel poświęcony praktycznemu wymiarowi współczesnych technologii – od mechaniki i robotyki po eksperymenty z AI i drukiem 3D. Prelegenci opowiedzą, jak narzędzia inżynieryjne przenikają do świata sztuki, projektowania i edukacji, a także jak zmieniają sposób, w jaki tworzymy i myślimy o procesie twórczym.

Prelegenci:

• Parę słów o robotach… – dr inż. Justyna Tołstoj-Sienkiewicz, Politechnika Białostocka
• Technika w teatrze – wybrane innowacyjne technologie w teatrze: robotyzacja, techniki multimedialne, cyfrowa rzeczywistość – dr inż. Bogusław Hościło, Politechnika Białostocka
• Scena jako laboratorium – R&D Developer Maciej Popławski, Politechnika Białostocka
• Druk 3D w służbie dostępności – nowe narzędzia myślenia uniwersalnego – dr inż. arch. Bartosz Śliwecki, Politechnika Białostocka

13:00 – 14:30 Panel II: Współpraca sztuki i techniki

Panel poświęcony współczesnym technologiom wykorzystywanym w sztuce. Prelegenci omówią, w jaki sposób narzędzia cyfrowe, projekcje, AI, VR/AR czy systemy interaktywne funkcjonują dziś w teatrze, filmie, grach komputerowych i sztukach wizualnych. Panel przedstawi przykłady dzieł artystycznych eksperymentujących z technologią oraz zastanowi się, jak wpływa ona na formę, narrację i odbiór sztuki. Prelegenci podzielą się własnymi doświadczeniami pracy z nowymi technologiami na scenie oraz wyzwaniami i możliwościami, jakie to połączenie niesie.

Prelegenci:

• Technologie jako instrumenty, które mogą odsłonić nowe pęknięcia w realności. Co potrafimy za ich pomocą wyrazić? – Producent Kreatywny Wojciech Markowski
• Montaż medialny jako strategia kierunkowa teatru wizualnego: przestrzeń intermedialna – Dyrektor Artystyczny i Założyciel KOSMOS THEATRE Žilvinas Vingelis
• Sztuka i technologia a praktyka sceniczna – Prezydentka POLUNIMA, Dyrektorka Teatru Baj
  w Warszawie Ewa Piotrowska

16:00 – 18:00 Panel III: Nowoczesne technologie wspierające osoby z niepełnosprawnościami w odbiorze sztuki

Panel poświęcony nowoczesnym technologiom, które wspierają osoby z niepełnosprawnościami w odbiorze sztuki. Przyjrzymy się, w jaki sposób współczesne ośrodki kultury rozwijają kulturę dostępności, tworząc rozwiązania takie jak audiodeskrypcja, napisy na żywo, tłumaczenia w PJM, pętle indukcyjne. Panel pokaże, jak technologia może przełamywać bariery i otwierać nowe formy uczestnictwa w teatrze, muzeach, przestrzeniach performatywnych i sztukach wizualnych. Prelegenci przedstawią przykłady dobrych praktyk oraz własne doświadczenia wdrażania rozwiązań dostępnościowych, a także wyzwania, z jakimi mierzą się instytucje kultury.

Prelegenci:

• Teatr dostępny i nowoczesny? – Wiceprezes Zarządu Fundacji Kultura Bez Barier Robert Więckowski
• Dostępność Teatru Wybrzeże. Sukcesy, wyzwania, pytania – Koordynatorki dostępności i specjalistki ds. edukacji w Teatrze Wybrzeże w Gdańsku Anna Augustyniak i Weronika Łucyk

Rejestracja konferencji dostępna jest pod linkiem: https://www.youtube.com/live/GXKx5Fc9kAk

Autor plakatu: prof. Andrzej Dworakowski

Autorem zdjęć jest Krzysztof Karpiński